İçindekiler6 bölüm
Çocuk ve ergen psikiyatrisi pratiğinde ebeveynlerin sıklıkla yönelttiği sorulardan biri “Karın ağrısı veya baş ağrısı şeklinde seyreden psikosomatik şikayetlerin tedavisi ne kadar sürer ve ne zaman tamamen biter?” sorusudur. Psikosomatik hastalıkların tedavisi, sabit bir takvime bağlı kalmayıp, çocuğun gelişimsel durumuna, altta yatan kaygının seviyesine ve kazandığı duygu düzenleme becerilerine göre şekillenen dinamik bir süreçtir.
Psikosomatik Hastalıkların Tedavisi Ne Zaman Sona Erer?
Çocuk ve ergenlerde psikosomatik tedavinin ne zaman sona ereceği; çocuğun kaygısını bedensel ağrılar yerine sözcüklerle ifade etmeyi öğrenmesi, okul ve sosyal yaşam işlevselliğinin belirgin biçimde düzelmesi ve çocuk psikiyatristinin klinik değerlendirmesi doğrultusunda belirlenir. Tedavinin sonlandırılması aniden değil, seans aralıkları açılarak kademeli biçimde planlanır.
Tedavi sürecinin erken kesilmesi, duygusal ifade becerilerinin kalıcılaşmasını engelleyebilir ve yeni stresli yaşam olaylarında bedensel ağrıların yeniden nüksetmesine neden olabilir.
Tedavi Süresini Etkileyen Temel Faktörler
Psikosomatik tedavinin toplam süresi çocuktan çocuğa farklılıklar gösterir. Sürecin uzunluğunu etkileyen temel biyolojik ve psikolojik etkenler mevcuttur. Süreyi belirleyen ana faktörler:
- Altta Yatan Psikiyatrik Durumlar: Psikosomatik ağrılara eşlik eden anksiyete, okul reddi veya depresyonun varlığı ve şiddeti.
- Terapiye ve Egzersizlere Uyum: Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) seanslarına düzenli devam edilmesi ve evde gevşeme ile nefes egzersizlerinin uygulanması.
- Aile Tutumlarında Değişim: Ebeveynlerin evde çocuğun ağrısına aşırı odaklanmayı bırakıp duygusal ihtiyaçlarına odaklanması.
Terapi Süreci Ne Kadar Sürer?
Psikosomatik rahatsızlıkların tedavisinde temel yöntem olan Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) seansları aşamalı olarak ilerler. Terapi takvimi:
- Başlangıç Aşaması (8-12 Seans): Zihin-beden ilişkisinin anlaşılması, stres tetikleyicilerinin belirlenmesi ve gevşeme egzersizlerinin öğrenilmesi.
- İlerleme Aşaması: Çocuğun duygularını bedensel ağrı yerine sözcüklerle ifade etme denemeleri yapması.
- Koruma ve Takip Seansları: Bedensel ağrılar tamamen kaybolduktan sonra ayda bir veya birkaç ayda bir yapılan kontrol seansları.
Tedaviyi Erken Kesmenin Riskleri Nelerdir?
“Ağrılar azaldı, artık karnı ağrımıyormuş” düşüncesiyle tedaviyi erken bırakmak sık karşılaşılan bir durumdur. Erken bırakmanın olumsuz sonuçları:
- Nüks (Tekrarlama) Riski: Sınav dönemi veya okul değişikliği gibi stresli bir olayda bedensel ağrıların yeniden ortaya çıkması.
- Becerilerin Kalıcılaşmaması: Çocuğun tam oturtamadığı duygu ifade tekniklerini unutması.
Nüks Önleme ve İzleme Süreci
Psikosomatik tedavi tamamlandıktan sonra da ergenliğe geçiş veya akademik sınav dönemlerinde hafif bedensel hassasiyetler yaşanabilir. Hekim takibinde yapılan seyrek izlem görüşmeleri, kazanılan becerilerin kalıcı olmasına yardımcı olur.
Ne Zaman Uzman Değerlendirmesi Alınmalıdır?
Tedavisi sonlanmış bir çocukta, ağır bir yaşam stresi sonrası eski karın veya baş ağrıları yeniden baş gösteriyorsa kontrol görüşmesi için çocuk ve ergen psikiyatristine başvurulmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Psikosomatik hastalığın tedavisi ne kadar sürer?
Tedavi süresi kişiye özeldir; BDT seansları ve ebeveyn takibiyle genellikle birkaç ay içinde belirgin düzelme görülür.
Psikosomatik karın ağrıları tamamen biter mi?
Çoğu çocukta evet. Çocuk kaygısını sözcüklerle ifade etmeyi öğrendikçe ağrılar belirgin biçimde azalır ve çoğu zaman kaybolur.
Tedavi aniden bırakılabilir mi?
Hayır. Tedavinin aniden kesilmesi nüks riskini artırır; seans aralıkları açılarak kademeli sonlandırılmalıdır.
Sınav döneminde takip seansları gerekli midir?
Evet. Sınav gibi yüksek stresli dönemlerde koruyucu izlem seansları yapılması faydalıdır.
Ailenin tutum değişikliği süreyi etkiler mi?
Evet. Ailenin evde çocuğun ağrısına değil duygularına odaklanması tedavi süresini belirgin şekilde kısaltabilir.
Ergenlerde psikosomatik hastalığın tedavi süresi nasıldır?
Ergenlerde BDT çalışmaları ile zihin-beden farkındalığı gelişir; çoğu ergende birkaç ay içinde iyi sonuç alınır.
İlaç kullanılıyorsa ne zaman bırakılır?
İlaç tedavisi iyileşme sağlandıktan sonra çocuk psikiyatristi kontrolünde kademeli olarak azaltılarak kesilir.
Tedavi bittikten sonra kontrol seansı gerekli midir?
Evet. Birkaç ayda bir yapılan kontrol görüşmeleri kazanılan becerilerin kalıcılığını destekler.
İlgili İçerikler
- Çocuklarda ve Ergenlerde Psikosomatik Hastalıklar Nedir?
- Çocuklarda ve Ergenlerde Psikosomatik Hastalıkların Nedenleri Nelerdir?
- Çocuklarda ve Ergenlerde Psikosomatik Hastalıkların Belirtileri Nelerdir?
- Çocuklarda ve Ergenlerde Psikosomatik Hastalıkların Tanısı Nasıl Konulur?
- Çocuklarda ve Ergenlerde Psikosomatik Hastalıkların Tedavisi Nasıl Yapılır?
- Çocuklarda ve Ergenlerde Psikosomatik Hastalıklar Tedavi Edilmezse Ne Olur?
- Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir?
- Çocuklarda Depresyon Nedir?
Kaynaklar 7
- Hyams JS ve ark., Roma Vakfı, Gastroenterology. Childhood Functional Gastrointestinal Disorders: Child/Adolescent (Roma IV ölçütleri) (2016)
- Fisher E ve ark., Cochrane Database of Systematic Reviews. Psychological therapies for the management of chronic and recurrent pain in children and adolescents (2018)
- Rutten JMTM ve ark., Pediatrics. Nonpharmacologic Treatment of Functional Abdominal Pain Disorders: A Systematic Review (2015)
- Korterink JJ ve ark., PLOS ONE. Epidemiology of Pediatric Functional Abdominal Pain Disorders: A Meta-Analysis (2015)
- Ibeziako P, Bujoreanu S, Current Opinion in Pediatrics. Approach to psychosomatic illness in adolescents (2011)
- Malas N, Ortiz-Aguayo R, Giles L, Ibeziako P, Current Psychiatry Reports. Pediatric Somatic Symptom Disorders (2017)
- Ani C ve ark., British Journal of Psychiatry. Incidence and 12-month outcome of non-transient childhood conversion disorder in the UK and Ireland (2013)
