Çocuklarda ve Ergenlerde Psikosomatik Hastalıklar Tedavi Edilmezse Ne Olur?

İçindekiler7 bölüm

1. Psikosomatik Hastalıklar Tedavi Edilmezse Ne Olur?
2. Akademik Başarı ve Okul Devamsızlığında Yaşanan Artış
3. Sosyal İzolasyon ve Akran İlişkilerinde Zayıflama
4. İkincil Psikiyatrik Bozuklukların Gelişimi
5. Aile İçi Huzurun ve İletişimin Yıpranması
6. Erken Destek Neden Önemlidir?
7. Ne Zaman Bir Uzmana Başvurulmalıdır?

Çocukluk ve ergenlik dönemi, kişilik gelişiminin ve okul uyumunun şekillendiği hassas bir evredir. Bu süreçte yaşanan ve organik tıbbi bir nedene dayanmayan kronik bedensel ağrılar (psikosomatik şikayetler), “Nasılsa tahlillerde sorun çıkmadı, kendiliğinden geçer” düşüncesiyle müdahalesiz bırakıldığında zamanla kronikleşme eğilimi gösterebilir. Tedavi edilmeyen psikosomatik hastalıklar, çocuğun yalnızca fiziksel konforunu değil; okul devamlılığını, akran ilişkilerini ve ruhsal gelişimini de olumsuz etkileyebilir.

Psikosomatik Hastalıklar Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Çocuk ve ergenlerde tedavi edilmeyen psikosomatik hastalıklar, bedensel ağrıların kronikleşmesine, okul devamsızlığına ve akademik başarısızlığa, sosyal izolasyona ve ikincil anksiyete ya da depresyon tablolarının gelişmesine yol açabilir.

Müdahale edilmediğinde çocuk, stresi yönetmek yerine bedenine odaklanma ve ağrı üzerinden işlevselliğini kaybetme döngüsüne girebilir.

Akademik Başarı ve Okul Devamsızlığında Yaşanan Artış

Tedavi edilmeyen psikosomatik karın ve baş ağrılarının en somut olumsuz etkisi okul yaşamında görülür. Ağrı yaşayan çocuk okula gitmekte zorlanabilir ya da okul saatlerinde sık sık revire giderek eve dönmek isteyebilir. Okul yaşamındaki olumsuzluklar:

• Kronik Okul Devamsızlığı: Haftada birkaç gün ağrı gerekçesiyle okula gidememe veya erken çıkma.
• Akademik Başarıda Düşüş: Sınıftayken zihni sürekli bedensel ağrıya odaklandığı için ders başarısının gerilemesi.
• Sınav Performansının Bozulması: Sınav sabahları artan baş ve karın ağrıları nedeniyle gerçek potansiyelini sergileyememe.

Sosyal İzolasyon ve Akran İlişkilerinde Zayıflama

Bedensel şikayetleri devam eden çocuklar, akran gruplarından ve sosyal etkinliklerden kendilerini geri çekmeye başlarlar. Sosyal alandaki olumsuz gidişat:

• Arkadaş Etkinliklerinden Kaçınma: “Yine karnım ağrıyacak” korkusuyla doğum günlerine, spora veya gezilere katılmama.
• Yalnızlaşma ve İçsel Güvensizlik: Akranları gibi rahat hareket edemediğini düşünerek benlik saygısının zedelenmesi.

İkincil Psikiyatrik Bozuklukların Gelişimi

Uzun süre müdahale edilmeyen bedenselleştirme (somatizasyon) durumları, çocuğun duygusal dayanıklılığını zorlayabilir. Eşlik eden ve gelişebilen tablolar:

• Çocukluk Çağı Depresyonu: Sürekli ağrı çekme ve neşeli etkinliklerden geri kalmanın yarattığı çökkünlük hali.
• Sağlık Anksiyetesi (Hastalık Kaygısı): Bedenindeki en küçük uyarana aşırı odaklanıp “Bende gizli bir hastalık mı var?” korkusu yaşama.
• Ağrı Odaklı Yaşam Tarzı: Çocuğun tüm günlük planlarını ağrı ihtimaline göre yapmaya başlaması.

Aile İçi Huzurun ve İletişimin Yıpranması

Psikosomatik hastalıklar tüm aileyi etkileyen bir süreçtir. Tetkiklerde bir neden saptanamadığı hâlde çocuğun ağrı yaşaması ebeveynlerde yorgunluk ve çaresizlik duygusu yaratabilir. Ailede sık yaşanan zorluklar:

• Ebeveynlerde Çaresizlik ve Gerginlik: Sürekli doktor doktor gezme, tahlil yaptırma ve çare bulamama stresi.
• Ebeveynlerin Yaşadığı İkilem: Bir yandan “Acaba numara mı yapıyor?” düşüncesi, diğer yandan çocuğu koruma isteği arasında kalmak. Bu çok anlaşılır ikilem, aile içinde gerginliğe ve kafa karışıklığına yol açabilir.

Erken Destek Neden Önemlidir?

Belirtiler fark edildiğinde erken başvuran çocuklarda, bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve duygu düzenleme çalışmalarıyla iyileşme genellikle daha kolay sağlanır. Erken destek, çocuğun okul yaşamının ve duygusal dengesinin kesintiye uğramasını önlemeye yardımcı olur.

Ne Zaman Bir Uzmana Başvurulmalıdır?

Çocuğunuzun karın veya baş ağrıları nedeniyle okul devamlılığı aksıyorsa, sosyal yaşamdan çekiliyorsa ve tahlillerde biyolojik sebep bulunamadığı halde ağrılar sürüyorsa çocuk ve ergen psikiyatristi değerlendirmesi önerilir.

Sık Sorulan Sorular

Psikosomatik ağrılar tedavi edilmezse ne olur?

Ağrılar kronikleşebilir, okul devamsızlığı artabilir ve çocukta ikincil depresyon ya da kaygı bozukluğu gelişebilir.

Psikosomatik karın ağrısı okul başarısını düşürür mü?

Evet. Ağrı nedeniyle derse odaklanamayan ve okula devam etmekte zorlanan çocuğun akademik başarısı gerileyebilir.

Çocuğun sürekli doktor doktor gezdirilmesi doğru mu?

Hayır. Gerekli muayeneler ve tahliller yapılmış ve sonuçlarında organik tıbbi bir neden bulunamamışsa bundan sonra çocuk psikiyatristi muayenesi yapılmalıdır.

Büyüyünce psikosomatik ağrılar kendiliğinden geçer mi?

Duygu düzenleme becerisi kazandırılmadığında stres anında ağrı yaşama alışkanlığı ergenlik ve yetişkinlikte de sürebilir.

Erken tedavinin avantajı nedir?

Erken tedavi çocuğun okul yaşamının kesintiye uğramasını engeller ve sağlıklı duygu ifade etme becerisi kazanmasını sağlar.

Psikosomatik ağrı sosyal yaşamı nasıl etkiler?

Çocuk ağrı yaşayacağı korkusuyla arkadaş etkinliklerinden çekilerek yalnızlaşabilir.

Ailenin “Bir şeyin yok” demesi zararlı mıdır?

İyi niyetle söylense de bu cümle çocuğun anlaşılmadığını hissetmesine yol açabilir; bu da kaygısını ve bedensel yakınmalarını artırabilir. Ağrının gerçek olduğunu kabul etmek daha destekleyicidir.

Ergenlerde tedavi edilmeyen somatizasyon neye yol açar?

Ergenlerde sınav dönemlerinde şiddetli baş ağrılarına, kronik yorgunluğa ve akademik kayıplara neden olabilir.

İlgili İçerikler

• Çocuklarda ve Ergenlerde Psikosomatik Hastalıklar Nedir?
• Çocuklarda ve Ergenlerde Psikosomatik Hastalıkların Nedenleri Nelerdir?
• Çocuklarda ve Ergenlerde Psikosomatik Hastalıkların Belirtileri Nelerdir?
• Çocuklarda ve Ergenlerde Psikosomatik Hastalıkların Tanısı Nasıl Konulur?
• Çocuklarda ve Ergenlerde Psikosomatik Hastalıkların Tedavisi Nasıl Yapılır?
• Çocuklarda ve Ergenlerde Psikosomatik Hastalıkların Tedavisi Ne Zaman Sona Erer?
• Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir?
• Çocuklarda Depresyon Nedir?

Kaynaklar 7

1. Hyams JS ve ark., Roma Vakfı, Gastroenterology. Childhood Functional Gastrointestinal Disorders: Child/Adolescent (Roma IV ölçütleri) (2016)
2. Fisher E ve ark., Cochrane Database of Systematic Reviews. Psychological therapies for the management of chronic and recurrent pain in children and adolescents (2018)
3. Rutten JMTM ve ark., Pediatrics. Nonpharmacologic Treatment of Functional Abdominal Pain Disorders: A Systematic Review (2015)
4. Korterink JJ ve ark., PLOS ONE. Epidemiology of Pediatric Functional Abdominal Pain Disorders: A Meta-Analysis (2015)
5. Ibeziako P, Bujoreanu S, Current Opinion in Pediatrics. Approach to psychosomatic illness in adolescents (2011)
6. Malas N, Ortiz-Aguayo R, Giles L, Ibeziako P, Current Psychiatry Reports. Pediatric Somatic Symptom Disorders (2017)
7. Ani C ve ark., British Journal of Psychiatry. Incidence and 12-month outcome of non-transient childhood conversion disorder in the UK and Ireland (2013)