Anksiyetenin bir duygu olduğunu ve bazı durumlarda yaşanmasının normal olduğunu biliyoruz. Ancak her kaygı durumu bir hastalık anlamına gelmez. Kaygının ne zaman doğal bir tepki sınırını aştığını anlamak için şiddetine, süresine ve günlük yaşam üzerindeki etkisine bakmak gerekir.
Anksiyetenin genel çerçevesini daha iyi anlamak için Anksiyete (Kaygı) Nedir? başlıklı sayfayı inceleyebilirsiniz. Kaygının ortaya çıkmasında etkili olan risk faktörleri hakkında ayrıntılı bilgi için ise Anksiyete (Kaygı) Bozukluğunun Nedenleri Nelerdir? sayfasına göz atabilirsiniz.
Eğer yaşanan kaygının şiddeti çocuğun yaşına ve içinde bulunduğu duruma göre belirgin şekilde fazlaysa, günlük yaşamda sorunlara yol açıyorsa ve beklenen sürede azalmıyorsa anksiyete bozukluklarından şüphelenilebilir.
Kaygı bozukluklarında görülen belirtiler yalnızca duygusal değildir. Bedensel tepkiler, davranışsal değişiklikler ve kaçınma davranışları da tabloya eşlik edebilir.
Psikiyatride çeşitli anksiyete (kaygı) bozuklukları tanımlanmıştır. Bu anksiyete (kaygı) bozukluklarında yaşanılan kaygı ile birlikte bedensel ve davranışsal bir takım belirtiler ortak olarak görülebilir.
Bedensel Belirtiler
Kaygı sırasında vücut da tepki verir. Bu nedenle çocuklarda ve ergenlerde çeşitli bedensel yakınmalar görülebilir.
Sık görülen bedensel belirtiler şunlardır:
- Kalp hızında artma
- Sık nefes alıp verme
- Terleme
- Titreme
- Baş dönmesi
- Mide bulantısı
- Karın ağrısı
- Donakalma
Bazı çocuklar yaşadıkları kaygıyı sözcüklerle anlatmak yerine bu bedensel belirtilerle ifade edebilir.
Davranışsal Belirtiler
Anksiyete bozukluklarında korkulan ya da kaygı duyulan durumlardan kaçınma sık görülür. Çocuk, kendisini huzursuz eden ortamlara girmek istemeyebilir ya da bu durumlarla karşılaşmamak için çeşitli yollar geliştirebilir.
Örneğin:
- Kaygı yaratan ortamlardan uzak durma
- Tek başına kalmak istememe
- Okula, sosyal ortamlara ya da belirli yerlere gitmekten kaçınma
- Yanında kendisini güvende hissettiren bir kişi veya nesne isteme
- Kendisini koruyacağını düşündüğü davranışlar geliştirme
Çocuklarda kaygı bazen yalnızca sessizlik ya da geri çekilme ile değil; hırçınlık, öfke, sinirlilik ve huzursuzluk gibi davranışlarla da kendini gösterebilir.
Belirtiler Neden Farklı Görünür?
Kaygıya verilen bedensel ve davranışsal tepkiler benzer olsa da, kaygıyı ortaya çıkaran nedenler farklı olabilir. Bu nedenle psikiyatride anksiyete bozuklukları çeşitli alt başlıklar altında değerlendirilir.
Anksiyete Bozukluklarının Alt Türleri
- Ayrılık Anksiyetesi Bozukluğu
- Selektif Mutizm (Seçici Konuşmazlık)
- Özgül (Spesifik) Fobi
- Sosyal Fobi
- Panik Bozukluğu
- Yaygın Anksiyete Bozukluğu
Ayrılık Anksiyetesi Bozukluğu
Çocuğun bakım veren kişiden ayrılma düşüncesi ya da ayrılık yaşaması karşısında yoğun kaygı yaşamasıyla seyreder. Bu konuda daha ayrıntılı bilgi için Ayrılık Anksiyetesi Bozukluğu sayfasına iç link verilebilir.
Selektif Mutizm (Seçici Konuşmazlık)
Çocuğun konuşabildiği halde belirli sosyal ortamlarda konuşamaması ile karakterizedir. Detaylı bilgi için Selektif Mutizm (Seçici Konuşmazlık) sayfasına göz atabilirsiniz.
Özgül (Spesifik) Fobi
Belirli nesne, durum ya da canlılara karşı yoğun korku ve kaçınma ile seyreder. Bu konu hakkında ayrıntılı bilgi için Özgül (Spesifik) Fobi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sosyal Fobi
Sosyal ortamlarda değerlendirilme, hata yapma veya olumsuz görülme kaygısı ile ilişkilidir. Ayrıntılı bilgi için Sosyal Fobi sayfasına göz atabilirsiniz.
Panik Bozukluğu
Ani başlayan yoğun korku ve bedensel belirtilerle seyreden panik ataklarla karakterizedir. Detaylı bilgi için Panik Bozukluk sayfasını inceleyebilirsiniz.
Yaygın Anksiyete Bozukluğu
Günlük yaşamın birçok alanına yayılan, kontrol etmekte zorlanılan sürekli kaygı hali ile seyreder. Daha fazla bilgi için Yaygın Anksiyete Bozukluğu sayfasına göz atabilirsiniz.
Ne Zaman Değerlendirme Gerekir?
Kaygı belirtileri çocuğun okul yaşamını, arkadaş ilişkilerini, aile içi düzeni veya günlük işlevselliğini etkiliyorsa değerlendirme yapmak önemlidir. Çünkü bazı çocuklarda kaygı zamanla kendiliğinden azalırken, bazı çocuklarda daha kalıcı hale gelebilir.
Kaygının nasıl ele alındığı ve hangi destek yollarının kullanılabildiği hakkında bilgi almak için Anksiyete (Kaygı) Bozuklukları Nasıl Tedavi Edilir? sayfasını inceleyebilirsiniz. Uzun süre devam eden ve yaşamı belirgin şekilde etkileyen durumlarda ise Anksiyete (Kaygı) Bozuklukları Tedavi Edilmezse Ne Olur? başlıklı içerik de yol gösterici olabilir.
Değerlendirme ve Randevu
Anksiyete belirtilerinin erken fark edilmesi ve doğru değerlendirme yapılması, çocuğun duygusal, sosyal ve akademik gelişimi açısından önemlidir.
İstanbul Üsküdar Acıbadem’de çocuk psikiyatrisi alanında hizmet veren Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Uzm. Dr. Tuğba Eseroğlu Söylemez tarafından yapılan değerlendirme ile çocuğunuza özel bir yaklaşım planlanabilir.
Randevu oluşturmak ve detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Randevu ve iletişim bilgileri için tıklayın.