Anksiyete (Kaygı) Nedir?

İçindekiler3 bölüm

1. Anksiyete Neden Ortaya Çıkar?
2. Çocuklarda Anksiyete Nasıl Görülür?
3. Ne Zaman Endişe Edilmeli?

Anksiyete, kişinin tehlikeli olarak gördüğü durumlar karşısında verdiği doğal bir duygusal tepkidir. Günlük hayatta “kaygı”, “endişe”, “stres”, “gerginlik” veya özellikle küçük çocuklarda “korku” gibi farklı ifadelerle de tarif edilebilir.

Aslında anksiyete herkesin zaman zaman yaşayabildiği normal bir duygudur. Hatta belirli düzeyde olması, hayatta kalabilmemiz ve hedeflerimize ulaşabilmemiz açısından gereklidir.

Anksiyete, beynimizin tehlike algıladığı durumlarda bizi hazırlayan bir alarm sistemidir. Ani bir ses duyduğumuzda ya da beklenmedik bir durumla karşılaştığımızda bedenimiz hızla tepki verir. Bu tepki sayesinde kendimizi koruyabilir ve uygun davranışı geliştirebiliriz.

Bu süreç oldukça kısa sürede gerçekleşir. Kalp atışlarının hızlanması, dikkat artışı ve bedensel hazırlık gibi değişiklikler aslında bizi korumaya yöneliktir.

Ancak burada önemli olan nokta, her durumun herkes için aynı anlamı taşımamasıdır.

Anksiyete Neden Ortaya Çıkar?

Anksiyete her zaman gerçek ve somut bir tehlikeye bağlı değildir. Kişinin bir durumu nasıl değerlendirdiği, kaygının ortaya çıkıp çıkmamasını ve şiddetini belirler.

Bu konuya daha detaylı bakmak isterseniz Anksiyete (Kaygı) Bozukluğunun Nedenleri Nelerdir? sayfasını inceleyebilirsiniz.

Örneğin bir sınav durumu:

• “Geçemezsem hiçbir şey başaramam” şeklinde düşünmek, yoğun kaygıya yol açabilir
• “Geçebilirsem iyi olur, geçemezsem başka yollar denerim” düşüncesi ise daha dengeli bir kaygı oluşturur

Bu örnek şunu gösterir:
Anksiyete çoğu zaman olaydan çok, olaya yüklenen anlamla ilişkilidir.

Belirli düzeyde kaygı, kişiyi harekete geçirir ve sorumluluk almasını sağlar. Ancak kaygı çok yoğun olduğunda zorlayıcı hale gelebilir.

Çocuklarda Anksiyete Nasıl Görülür?

Çocuklar da gelişimlerinin belirli dönemlerinde kaygı ve korku yaşayabilirler. Bu durum çoğu zaman gelişimin doğal bir parçasıdır.

Bazı çocuklar kaygılarını açıkça ifade edebilirken, bazıları bunu gizleyebilir ya da ifade etmekte zorlanabilir.

Özellikle küçük çocuklarda kaygı şu şekilde görülebilir:

• Huysuzluk
• Ağlama
• Hırçınlaşma
• İçe kapanma
• Nedeni anlaşılmayan huzursuzluk

Bu belirtiler her zaman bir sorun olduğu anlamına gelmez. Gelişimsel süreçte ortaya çıkan bazı korkular zamanla kendiliğinden azalabilir.

Kaygının davranışlara nasıl yansıdığını daha detaylı incelemek için Anksiyete Belirtileri Nelerdir? sayfasına göz atabilirsiniz.

Ne Zaman Endişe Edilmeli?

Bazı durumlarda kaygı, çocuğun günlük yaşamını etkilemeye başlayabilir.

Aşağıdaki durumlarda değerlendirme yapmak uygun olabilir:

• Kaygı yaşıtlarına göre daha yoğun veya sık görülüyorsa
• Uzun süre devam ediyorsa
• Çocuğun yapmak istediklerini engelliyorsa
• Okul, sosyal yaşam veya aile ilişkilerini etkiliyorsa
• Çocuk kaygıyla baş etmekte zorlanıyorsa

Bu gibi durumlarda çocuğun yaşadığı kaygıyı anlamak ve uygun şekilde desteklemek önemlidir.

Kaygının nasıl ele alındığı ve destek süreci hakkında bilgi almak için Anksiyete (Kaygı) Bozuklukları Nasıl Tedavi Edilir? sayfasını inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Anksiyete normal bir duygu mudur?

Evet. Anksiyete herkesin yaşayabileceği doğal bir duygudur.

Çocuklarda kaygı neden ortaya çıkar?

Kaygı, çocuğun bir durumu tehlikeli olarak algılamasıyla ortaya çıkabilir.

Her kaygı bir sorun mudur?

Hayır. Gelişimsel kaygılar normal olabilir.

Çocuğumun kaygısı ne zaman önemli hale gelir?

Kaygı günlük yaşamı etkiliyorsa değerlendirme yapılmalıdır.

Ne zaman destek alınmalıdır?

Kaygı yoğun ve uzun süreliyse uzman desteği alınmalıdır.

İlgili İçerikler

• Anksiyete (Kaygı) Bozukluğunun Nedenleri Nelerdir?
• Anksiyete Kaygı Bozuklukları Belirtileri Nelerdir?
• Anksiyete (Kaygı) Bozuklukları Nasıl Tedavi Edilir?
• Anksiyete (Kaygı) Bozuklukları Tedavi Edilmezse Ne Olur?
• Çocuklarında Kaygı Sorunları Olan Ailelere Öneriler
• Ayrılık Anksiyetesi Bozukluğu
• Panik Bozukluk
• Seçici Konuşmazlık (Selektif Mutizm)

Kaynaklar 5

1. Walter HJ ve ark., AACAP. Clinical Practice Guideline for the Assessment and Treatment of Children and Adolescents With Anxiety Disorders (2020)
2. Walkup JT ve ark., New England Journal of Medicine. Cognitive Behavioral Therapy, Sertraline, or a Combination in Childhood Anxiety (2008)
3. Merikangas KR ve ark., J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. Lifetime Prevalence of Mental Disorders in U.S. Adolescents: Results from the National Comorbidity Survey Replication–Adolescent Supplement (2010)
4. Polanczyk GV ve ark., Journal of Child Psychology and Psychiatry. A meta-analysis of the worldwide prevalence of mental disorders in children and adolescents (2015)
5. NIMH (ABD). Anxiety Disorders (2024)