İçindekiler7 bölüm
Panik bozukluğu anlatabilmek için öncelikle panik atağı tarif etmemiz gerekir. Panik atak; birden başlayan ve dakikalar içerisinde şiddetlenen, kişide yoğun bir korku veya içsel sıkıntıyla birlikte ortaya çıkan bir durumdur.
Panik Atak Belirtileri Nelerdir?
Panik atak sırasında aşağıdaki belirtilerden en az 4’ü görülür:
- Kalp çarpıntısı
- Terleme
- Titreme
- Nefes darlığı veya boğuluyor gibi olma
- Nefes tıkanıklığı
- Göğüs ağrısı veya göğüste sıkışma
- Bulantı veya karın ağrısı
- Baş dönmesi, sersemlik, bayılacak gibi olma
- Üşüme, ürperme veya ateş basması
- Uyuşmalar
- Kendine yabancılaşma veya çevrenin gerçek dışı olduğu hissi
- Denetimini yitirme veya çıldırmaktan korkma
- Ölüm korkusu
Panik atak sırasında kulak çınlaması, baş ağrısı, çığlık atma veya ağlama gibi başka belirtiler de görülebilir. Ancak bu belirtiler panik atak veya panik bozukluk için tanı koydurucu değildir.
Kaygının bedensel belirtilerini daha detaylı incelemek için Anksiyete Belirtileri Nelerdir? sayfasına göz atabilirsiniz.
Panik Atak Hangi Durumlarda Görülebilir?
Panik ataklar yalnızca panik bozuklukta görülmez.
- Diğer kaygı bozukluklarında
- Farklı psikiyatrik durumlarda
- Kalp, solunum, denge sistemi veya mide-bağırsak hastalıklarında
benzer belirtiler ortaya çıkabilir.
Bu nedenle her panik atak yaşayan kişide panik bozukluk olduğu söylenemez.
Panik Bozukluk Nedir?
Panik bozukluk;
- Tekrarlayan ve beklenmedik panik atakların olması
- Ataklardan sonra tekrar atak geçirme korkusu (beklenti anksiyetesi)
- Bu nedenle kaçınma davranışlarının gelişmesi
ve bu durumun en az 1 ay süreyle devam etmesi ile tanımlanır.
Yani her panik atak geçiren kişi panik bozukluk değildir.
Beklenti anksiyetesi veya kaçınma davranışları yoksa panik bozukluktan bahsedilemez.
Kaygının temel yapısını daha iyi anlamak için Anksiyete (Kaygı) Nedir? sayfasını inceleyebilirsiniz.
Tanı Sürecinde Nelere Dikkat Edilir?
Panik bozukluk tanısı konulabilmesi için öncelikle benzer şikayetlere yol açabilecek durumların dışlanması gerekir:
- Hormon hastalıkları
- Kan şekeri düzensizlikleri
- Kalp ve akciğer hastalıkları
- Nörolojik problemler
- İlaç veya madde etkileri
Bu nedenle değerlendirme süreci bütüncül şekilde yapılmalıdır.
Agorafobi Nedir?
Agorafobi, panik bozukluğa eşlik edebilen bir durumdur.
Kişi kaçmanın veya yardım almanın zor olacağını düşündüğü durumlarda kaygı yaşar:
- Toplu taşıma araçları
- Açık alanlar
- Kapalı ortamlar
- Tek başına dışarı çıkma
Bu durumlarda:
- Kaçınma
- Yanında birine ihtiyaç duyma
- Yoğun kaygıyla katlanma
görülür.
Agorafobi tanısı için bu durumların en az 6 ay sürmesi gerekir. Ayrıca panik bozukluk olmadan da görülebilir.
Çocuk ve Ergenlerde Panik Bozukluk
Panik bozukluk çocuk ve ergenlerde sık görülen bir durum değildir.
- Genellikle ergenlik döneminde başlar
- Çocuklukta daha nadirdir
Ancak panik atak:
Çocuklarda ve ergenlerde daha sık görülebilir.
Burada önemli bir nokta:
Panik atak tek başına bir hastalık değildir.
Altta yatan nedenin belirlenmesi gerekir.
Tedavi Süreci
Anksiyete bozukluklarının çoğunda olduğu gibi panik bozuklukta da:
- Bilişsel Davranışçı Terapi
etkinliği gösterilmiş bir tedavi yöntemidir.
Çocuğa ve aileye panik bozukluk hakkında bilgi verilmesi (psikoeğitim) tedavi sürecinde önemli bir yer tutar.
Tedavi süreci hakkında detaylı bilgi için Anksiyete (Kaygı) Bozuklukları Nasıl Tedavi Edilir? sayfasını inceleyebilirsiniz.
Tedavi edilmediğinde neler olabileceğini görmek için Anksiyete (Kaygı) Bozuklukları Tedavi Edilmezse Ne Olur? sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Panik atak nedir?
Aniden başlayan ve yoğun korku ile birlikte fiziksel belirtilerin ortaya çıktığı bir durumdur.
Panik atak ile panik bozukluk aynı mı?
Hayır. Panik bozukluk, tekrarlayan ataklar ve beklenti kaygısı ile tanımlanır.
Panik atak çocuklarda görülür mü?
Evet, çocuklarda da görülebilir ancak panik bozukluk daha nadirdir.
Panik bozukluk tedavi edilmezse ne olur?
Zamanla kaygı artabilir ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Detaylı bilgi
Ne zaman uzmana başvurulmalı?
Ataklar tekrarlıyorsa ve kaçınma davranışları oluşuyorsa değerlendirme önerilir.
İlgili İçerikler
Kaynaklar 5
- Walter HJ ve ark., AACAP. Clinical Practice Guideline for the Assessment and Treatment of Children and Adolescents With Anxiety Disorders (2020)
- Walkup JT ve ark., New England Journal of Medicine. Cognitive Behavioral Therapy, Sertraline, or a Combination in Childhood Anxiety (2008)
- Merikangas KR ve ark., J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. Lifetime Prevalence of Mental Disorders in U.S. Adolescents: Results from the National Comorbidity Survey Replication–Adolescent Supplement (2010)
- Polanczyk GV ve ark., Journal of Child Psychology and Psychiatry. A meta-analysis of the worldwide prevalence of mental disorders in children and adolescents (2015)
- NIMH (ABD). Anxiety Disorders (2024)
