Çocuklarda depresyon belirtileri her zaman yetişkinlerde görüldüğü şekilde ortaya çıkmayabilir. Bu nedenle bazı belirtiler gözden kaçabilir veya farklı sorunlarla karıştırılabilir. Özellikle okul çağındaki çocuklarda ve ergenlerde görülen davranış değişiklikleri bazen gelişimsel süreçlerin bir parçası olarak değerlendirilse de bazı durumlarda altta yatan duygusal zorlukların işareti olabilir.
Her mutsuzluk veya isteksizlik depresyon anlamına gelmez. Ancak belirtiler uzun süre devam ediyor ve çocuğun günlük yaşamını etkiliyorsa daha dikkatli değerlendirilmesi gerekir.
Depresyon Belirtileri Neden Fark Edilmeyebilir?
Çocuklar yaşadıkları duyguları her zaman sözel olarak ifade edemezler. Bir yetişkin “kendimi mutsuz hissediyorum” diyebilirken çocuklar bu duyguyu davranışlarıyla gösterebilir.
Bu nedenle depresyon belirtileri bazen:
- huysuzluk
- öfke nöbetleri
- ders başarısında düşüş
- arkadaşlardan uzaklaşma ya da ilişkilerde bozulma
- dikkat dağınıklığı
şeklinde ortaya çıkabilir.
Bazı çocuklar yaşadıkları duygusal sıkıntıları saklamaya çalışabilir. Özellikle ergenlik döneminde aileler belirtileri daha geç fark edebilir.
Çocuklarda Görülen Duygusal Belirtiler
Depresyonun en sık görülen belirtileri duygusal alanda ortaya çıkar.
Çocuk:
- sürekli mutsuz görünebilir
- daha kolay ağlayabilir
- kendini değersiz hissedebilir
- keyif aldığı etkinliklerden uzaklaşabilir
- umutsuz ifadeler kullanabilir
Bazı çocuklar ise doğrudan üzüntü göstermeyebilir. Bunun yerine huzursuzluk ve tahammülsüzlük ön plana çıkabilir.
Belirtilerin süreklilik göstermesi önemlidir. Birkaç gün süren moral bozukluğu ile haftalar boyunca devam eden belirtiler aynı şekilde değerlendirilmez.
Davranışsal Belirtiler Nelerdir?
Depresyon davranışlarda da değişikliklere yol açabilir.
Sık görülebilen davranışsal belirtiler:
- içine kapanma
- yalnız kalmayı tercih etme
- sosyal etkinliklerden kaçınma
- eskiden ilgi duyulan aktivitelere karşı isteksizlik
- sorumlulukları yerine getirmekte zorlanma
- hareketlerde yavaşlama
Bazı çocuklarda ise tam tersine huzursuzluk ve öfke artışı görülebilir.
Bu nedenle depresyon yalnızca sessizlik veya üzgün görünümle sınırlı değildir.
Okul Yaşamında Görülen Belirtiler
Depresyon belirtileri çoğu zaman okul yaşamında fark edilir.
Öğretmenler veya ebeveynler şu değişiklikleri gözlemleyebilir:
- ders başarısında düşüş
- dikkat ve odaklanma güçlüğü
- ödevleri tamamlamakta zorlanma
- derse katılımın azalması
- okula gitmek istememe
Bu belirtiler tek başına depresyon anlamına gelmez ancak değerlendirilmesi gereken işaretler olabilir.
Arkadaş İlişkilerinde Görülen Belirtiler
Çocuklar sosyal ilişkilerde de değişiklik yaşayabilir.
Örneğin:
- arkadaşlarıyla görüşmek istemeyebilir
- grup etkinliklerinden uzaklaşabilir
- yalnız kalmayı tercih edebilir
- iletişim kurmakta isteksiz davranabilir
- Alınganlık nedeniyle arkadaşlarına sık küsme
- Arkadaşlarıyla sık kavga etme
Bazı çocuklar sosyal ortamlarda bulunmaya devam etse bile eskisi kadar keyif almayabilir.
Bu değişiklikler zaman içerisinde belirginleşebilir.
Ergenlerde Depresyon Belirtileri Farklı Mıdır?
Evet.
Ergenlik döneminde depresyon belirtileri bazen yetişkinlere daha yakın görünse de önemli farklılıklar bulunabilir.
Ergenlerde:
- öfke
- sinirlilik
- tahammülsüzlük
- sosyal geri çekilme
- motivasyon kaybı
daha belirgin olabilir.
Bazı ergenler ailelerinden uzaklaşabilir ve odalarında daha fazla zaman geçirmek isteyebilir.
Bu davranışların ergenlik döneminde normal olarak görülebilen değişimlerden ayrılması her zaman kolay değildir.
Hangi Belirtilerde Uzman Desteği Düşünülmelidir?
Aşağıdaki durumlarda değerlendirme yararlı olabilir:
- belirtilerin birkaç haftadan uzun sürmesi
- okul başarısında belirgin düşüş yaşanması
- arkadaş ilişkilerinin etkilenmesi
- günlük yaşamın zorlaşması
- belirgin davranış değişikliklerinin görülmesi
Erken dönemde yapılan değerlendirme çocuğun ihtiyaçlarının daha doğru anlaşılmasına yardımcı olabilir.
Değerlendirme ve Randevu
Çocuklarda depresyon belirtileri yalnızca mutsuzlukla sınırlı değildir. Duygusal, davranışsal, sosyal ve akademik alanlarda çeşitli değişiklikler görülebilir.
Belirtilerin süresi, şiddeti ve günlük yaşam üzerindeki etkisi değerlendirme açısından önem taşır.
Depresyon hakkında genel bilgi almak için “Çocuklarda Depresyon Nedir?”, nedenleri hakkında bilgi almak için “Çocuklarda Depresyon Nedenleri Nelerdir?” başlıklı içeriklerimizi inceleyebilirsiniz.
İstanbul Üsküdar Acıbadem’de hizmet veren Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Uzm. Dr. Tuğba Eseroğlu Söylemez’den değerlendirme ve randevu hakkında bilgi almak için 0541 362 62 85 numarası üzerinden iletişime geçebilirsiniz.